Wraz z wydawaniem kolejnych systemów Windows stopniowo rezygnowano z obsługi starszych bibliotek DirectX. Przyczyn było wiele – brak powstawania nowego oprogramowania wykorzystującego stare biblioteki, problemy z kompatybilnością między architekturami x86 oraz x64, czy w końcu usunięcie obsługi wielu funkcji z samych kart graficznych (np. niesławne PhysX od nVidii, którego akceleracja GPU została porzucona w nowych sterownikach). Na szczęście dzięki wielu zdolnym programistom i modderom otrzymaliśmy wiele łatek i poprawek, dzięki którym możemy wiele starszych bibliotek doinstalować do nowych systemów lub w ostateczności je emulować.
Czym jest DirectX?
W wielkim skrócie – DirectX to zbiór bibliotek i plików konfiguracyjnych pozwalających grze na komunikowanie się z urządzeniami w komputerze. Silniki gier korzystają z nich, aby przekazać informacje do karty graficznej, która na ich podstawie generuje obraz wyświetlany na ekranie. To samo dotyczy karty dźwiękowej, procesora i wielu innych komponentów w systemie. Dzięki bibliotekom twórcy gry nie muszą znać wszystkich sprzętów, a mogą skupić się na przekazywaniu informacji do konkretnego API (interfejsu programowego), który komunikuje się ze sprzętem w ich imieniu.
Konfiguracja domyślna
Tuż po zainstalowaniu system Windows 11 posiada zainstalowany i skonfigurowany pakiet DirectX 12, czyli na ten moment najnowszą dostępną wersję bibliotek. DX12 posiada sporą dawkę wbudowanej kompatybilności wstecznej, ale ma też swoje ograniczenia. Wynikają one głównie z rozwoju sprzętu (hardware nie obsługuje starszych technologii), rozwoju oprogramowania (skupienie na nowych technologiach zamiast przekopiowywanie starych) i przede wszystkim rozwoju samych gier, które nie potrzebują już poprzednich wersji bibliotek. Na szczęście dzięki doinstalowaniu kilku bibliotek lub ewentualnie przekopiowaniu kilku specjalnie przygotowanych plików bezpośrednio do folderu z plikami gry możemy sprawić, żeby starsze gry działały bez żadnych błędów.
DirectX 9
Zacznijmy od DirectX 9, bo te biblioteki mają najlepsze wsparcie. Aby zdecydowana większość starszych gier działała tuż po zainstalowaniu wystarczy doinstalowanie pakietu 9.0c z Czerwca 2010 roku. Instalator nie nadpisuje niczego w istniejących w systemie bibliotekach, a jedynie dodaje te, których brakuje. Dzięki temu nowe aplikacje mogą pracować bez przeszkód, a starsze otrzymują brakujące pliki. Aby doinstalować wszystkie biblioteki DirectX 9 pobierz i zainstaluj biblioteki ze strony Microsoftu: DirectX End-User Runtimes (2010). Instalator jest dostosowany do działania na Windows 10 oraz 11.
Jeśli plik na stronie Microsoftu nie jest już dostępny pobierz go bezpośrednio z mojej strony. Stworzyłem backup na początku stycznia 2026 i testowałem plik na Windows 11: directx_Jun2010_redist.exe
DirectX 8
W przypadku DirectX 8 jest już nieco gorzej. Architektura bibliotek jest w tym momencie tak diametralnie różna, że nie ma możliwości by swobodnie doinstalować biblioteki do systemu Windows 11. Na szczęście z pomocą przychodzą tutaj programiści i modderzy, którzy tworzą odpowiednie poprawki do gier udostępniając je społeczności. Aby obraz i dźwięk z gier, które natywnie działały z bibliotekami DirectX 8 pracowały na nowych systemach tworzone są specjalne translatory API, które przesyłają odpowiednie dane do nowych bibliotek. Dzięki temu starsze gry uruchamiane są bez większych komplikacji na nowych systemach. Pozwala to dodatkowo na obsługę rozdzielczości panoramicznych, w tym dużo wyższe niż w dniu premiery, czy na przykład możliwość konfiguracji dodatkowych opcji obrazu i dźwięku. W tym przypadku nie ma jednego instalatora, który można pobrać i doinstalować w systemie, każda gra jest konfigurowana indywidualnie.
DirectX 7
Tutaj sytuacja ma się podobnie jak w przypadku DX8, lecz biblioteki są jeszcze starsze i jeszcze częściej mają problemy z dźwiękiem. Tak, największe problemy są w tym przypadku z dźwiękiem, bo o ile gra bardzo często potrafi uruchomić się tuż po instalacji na niskiej rozdzielczości, tak kłopoty z dźwiękiem są często nie do przejścia bez dedykowanych konfiguracji. Warto tutaj wspomnieć o narzędziu dgVoodoo2, które w przypadku starszych tytułów tłumaczy stare wywołania DirectX na nowsze wersje API. Dodatkowo społeczności, które na szczęście zawiązały się wokół najpopularniejszych gier dostarczają nam masę rozwiązań. Najlepszym sposobem jest tutaj właściwa konfiguracja konkretnych tytułów tak, aby gra się uruchamiała, obsługiwała wysokie rozdzielczości i odtwarzała wszystkie dźwięki.
Co dalej?
Zapewne w miarę upływu czasu z aktualnych wersji systemu powoli wycofywane będą kolejne wydania bibliotek, aby finalnie zostać na najnowszym dostępnym wydaniu. Na szczęście scena modderów jest mimo wszystko bardzo dobrze rozwinięta, a fani starych gier zrobią wszystko, żeby uruchomić je na swoich nowych maszynach. W końcu czymże jest komputer, który nie odpali Crysisa, co nie? Przypominam zapobiegawczo, że zawsze warto sprawdzić najpierw, czy nie wystarczy uruchomienie gry w trybie zgodności z Windows XP SP3 z zainstalowanymi bibliotekami DX9. Jeśli jednak to nie wystarcza i konieczne są dodatkowe ustawienia, to na pewno instrukcję znajdziesz u mnie na stronie. Jeśli jednak czegoś brakuje daj znać, stworzę dedykowaną instrukcję.
